|
|
The Wakhan Corridor, NE Afghanistan |
Na poczatku wyjasnijmy sobie pewnie nieporozumienie. Mimo, iz jest to Afganistan, jest to Inny Afganistan. Nie ma tu wojny. Talibowie nigdy tak daleko nie dotarli. Mudzahedinów nie bylo, bo nikt z Sowietami nie walczyl. Nie ma tu pól minowych, niewypalów, zamachów bombowych, ulicznych strzelanin i omylkowych bombardowan celów cywilnych. I co najwazniejsze – mozna tu dojechac omijajac niebezpieczne rejony kraju, wprost z Tadzykistanu. |
Obecny ksztalt Korytarzowi nadaly lata 1895-1896, kiedy Imperium Brytyjskie i carska Rosja podpisaly stosowne umowy dyplomatyczne. Korytarz ustanowiono buforem oddzielajacy posiadlosci obu mocarstw. Napiecie w rejonie spadlo, a rosyjska penetracja Indii zostala utrudniona. Korytarz Wachanski lezy u zbiegu trzech poteznych grup górskich – Hindukuszu, Karakorum oraz Pamiru. Kilkanascie wierzcholkow, lezacych glównie w jego zachodniej, latwo dostepnej czesci, przekracza wysokosc 7000 metrów n.p.m. Wiele z nich to szczyty majace dotychczas tylko po jednym wejsciu. Im bardziej na wschód, tym wysokosc wierzcholków maleje, ale rosnie tez ilosc "dziewiczych" gór. We wschodniej czesci Korytarza w grupach Hindukuszu Lupsuk, Pamir-i Wakhan oraz Kohe Ak Su (znanej tez jako Maly Pamir) na zdobycie czeka ponad czterysta szczytow. W sumie w latach 1960-1984 zorganizowano 76 polskich wypraw wspinaczkowych do afganskiego Hindukuszu. Moze warto odnowic te tradycje? |
Klimat - Klimat Korytarza Wachanskiego to klimat górski i kontynentalny. Lata sa upalne, a zimy lodowate. Dzieki znacznej odleglosci od duzych zbiorników wodnych (ponad 1700km w linii prostej od najblizszego morza) i poteznym lancuchom górskim otaczajacym go ze wszystkich stron opady sa rzadkie i niewielkie. Slonce swieci przez przewazajaca czesc lata. Pewnym problemem moga natomiast byc silne wiatry (nazywane tu z perskiego Bad-e Wakhan) potrafiace wiac nieustannie przez kilka-kilkanascie dni. Wiekszosc mieszkanców Korytarza Wachanskiego zyje w skrajnym ubóstwie. To najbiedniejszy i najbardziej odizolowany rejon Afganistanu. Kirgizi wciaz mieszkaja w jurtach. Wielu Wachów zyje w domach zbudowanych z luznych kamieni pozbieranych z górskich zboczy. Sposób zycia ludzi bardziej przypomina czasy jedwabnych szlaków lub sredniowiecza niz XXI wiek. Ludnosc - Korytarz Wachanski mozna podzielic na dwie czesci. Na zachodzie mieszkaja Wachowie. Jest ich okolo 12 000. To prymitywni rolnicy, a czasem i sezonowi pasterze. Zamieszkuja nizej polozone tereny, z grubsza od Iszkaszim (wrót Wachanu) do Sarhad-e Broghil – lezacej 200 km w glebi Korytarza wioski, gdzie konczy sie samochodowy trakt. W glebi gór zyja kirgiscy nomadzi. Zamieszkuja dwa wysokogórskie plaskowyze – Maly i Duzy Pamir. Jest ich okolo 1 500 osób. Zajmuja sie tylko i wylacznie pasterstwem. Prowadza bardzo tradycyjny tryb zycia. Ich siedziby sa zupelnie odciete od swiata i mozna dostac sie do nich jedynie piechota lub na grzbiecie zwierzecia. Zycie jest tu trudne – nie ma szkól, sklepów, lekarstw ani zadnej infrastruktury. Ludzie sa zdani tylko na siebie. Wiekszosc mieszkanców Korytarza Wachanskiego nich zyje w skrajnym ubóstwie. To najbiedniejszy i najbardziej odizolowany rejon Afganistanu. Kirgizi wciaz mieszkaja w jurtach. Wielu Wachów zyje w domach zbudowanych z luznych kamieni pozbieranych z górskich zboczy. Sposób zycia ludzi bardziej przypomina czasy jedwabnych szlaków lub sredniowiecza niz XXI wiek. 86% mezczyzn i 98% kobiet to analfabeci. Jezyków obcych nie zna praktycznie nikt, nie nalezy wiec liczyc na mozliwosc porozumienia sie w innym dialekcie niz perski lub kirgiski. |
Bartlomiej Tofel |